|
De eerste dagen waren wel wat onwennig. Ik had
mijn tentje opgezet vlakbij de koraal en de trailer, waarin de
andere jongens sliepen die voor de paarden zorgden en die de
toeristen te paard door de Valley meenamen. De groep jongens
wisselde nog wel eens en het was vaak een komen en gaan van Navajo’s
die soms een paar uur, maar soms ook een paar dagen bleven om te
helpen. Onderling verdeelden ze de ritten eerlijk en wanneer Jamison
aan de beurt was, ging ik als extra gids mee. Hij voorop om de route
aan te geven en ik achteraan om ervoor te zorgen dat er niemand
achterbleef of van zijn paard viel. Ik had al snel mijn favoriete
paard gevonden, een prachtige Mustang genaamd Tony en vond het
heerlijk om samen met Jamison dit “werk” te doen.
.jpg) Naast
het paardrijden bleef er nog genoeg tijd over om samen met Jamison
allerlei interessante plekken van het Navajo reservaat te bezoeken.
Hij legde me van alles uit over de Navajo cultuur en liet me plekken
zien waar hij vroeger speelde en waar zijn oma een tijd had gewoond.
Maar ook onontdekte ruines van de Anasazi indianen die vóór de
Navajo’s in de Valley woonden, wist hij te vinden. Hij vertelde me
verhalen over zijn jeugd en toen hij mij elke dag een beetje meer en
meer ging vertrouwen, mocht ik eindelijk ook foto’s van hem maken.
Iets waar ik dankbaar gebruik van maakte.
We reden natuurlijk veel paard samen, omdat Jamison ook een paar
eigen paarden in de Koraal van zijn broer had staan en wij deze mee
konden nemen, wanneer wij wilden. Deze ritten waren waanzinnig en ik
leerde de Valley en de verschillende paden en routes steeds beter
kennen. We maakten ritten van enkele uren, reden naar de Totempole,
mijn favoriete én de meest magische plek in het hart van Monument
Valley en reden door alle canyons en spelonken van de Valley.
Tijdens de paardrijdtochten voelde ik me in de zevende hemel en leek
het of al mij dromen en wensen waren uitgekomen. Ik was eindelijk
thuisgekomen in Monument Valley. Het leek alsof ik nooit ergens
anders had gewoond en mijn verleden en herinneringen aan Holland
werden steeds vager, iets uit een vorig leven bijna..Ik was nu
precies op die plek waar ik altijd al wilde zijn en wilde eigenlijk
ook nooit meer weg. Helaas pakten er zich langzaam donkere wolken
boven mij samen en zou het niet lang meer duren of mijn droom zou
wreed worden verstoord…
De Navajo hebben een eigen taal en spreken deze ook onderling. De
ouderen spreken en begrijpen nagenoeg helemaal geen Engels, maar de
jongere generatie wel. Hierdoor kon ik eenvoudig met Jamison en de
andere jongens in de koraal praten, maar onderling praatten ze
altijd in hun eigen taal tegen elkaar. Dit was soms best moeilijk,
omdat de Navajo taal erg complex is en erg lastig om te leren. Het
Navajo is een gesproken en geen geschreven taal. Dat wil zeggen dat
er heel veel klanken in zitten die wij Nederlanders niet kennen en
dat er ook bijna geen boeken zijn, waaruit je de taal kunt leren.
Natuurlijk probeerde ik woorden te ontcijferen en Jamison hielp mij
soms ook wel met vertalen. Zo had ik als snel ontdekt wat het woord
“Beleghana” betekende, omdat dit in gesprekken waar ik bij was, vaak
terugkwam. Beleghana betekent blanke, dus logisch dat dit woord vaak
viel als er in mijn buurt en dus ook over mij werd gepraat. Helaas
heeft dit woord echter van oudsher ook een hele negatieve vijandige
ondertoon.
Blanke mensen met blonde haren en blauwe ogen stonden gelijk aan de
vijand, omdat mensen die er vroeger zo uitzagen, vaak op het
reservaat kwamen om de kinderen mee te nemen om deze te “bekeren”.
Deze kinderen werden vervolgens verplicht naar kostscholen gestuurd
en “heropgevoed”. Dit gebeurde uiteraard onder dwang en als de
kinderen eenmaal op zo’n kostschool waren aangekomen, werden hun
haren afgekipt en werd hen verboden om hun eigen taal te spreken.
Deden ze dit toch, dan werd hun mond met zeep gewassen. Vreselijke
praktijken en niet verwonderlijk natuurlijk dat de Navajo’s een
ingebouwde angst hebben ontwikkeld voor alles wat blank en blond is.
Jammer genoeg voor mij voldoe ik met mijn lange blonde haren en
blauwe ogen aan dezelfde beschrijving. Het mocht niet baten dat mijn
haar in een staart verstopt zat onder een grote cowboy hoed en dat
ik nagenoeg de hele dag een zonnebril op had….Ik was de Beleghana
die Jamison onder zijn hoede had genomen en iedere Navajo op het
reservaat scheen dit te weten...
Het was dan ook een hele rare gewaarwording om als blanke vrouw
tussen de indianen gediscrimineerd te worden en om nagekeken en soms
zelfs nageroepen te worden. Begrijpelijk is het echter wel dat de
Navajo’s in het bijzonder, maar eigenlijk alle indianen stammen in
het algemeen, beschermend zijn tegen invloeden van buitenaf. Zeker
wanneer het een vrouw betreft. De vrouwen dragen bij de Navajo’s de
clannaam en geven dus ook de bloedlijn door.
De vrouwen hebben van oudsher het bezit, het land, de hogans en het
dus ook eigenlijk simpelweg voor het zeggen. De man is in dit geheel
eigenlijk alleen maar bijzaak. Als een vrouw trouwt, gaat ze op het
land van de moeder wonen en voedt zij de kinderen op, samen met haar
zussen, tantes, moeder en oma. De man was vroeger op jacht en zorgt
ook in de moderne tijd nog steeds voornamelijk buitenshuis voor
inkomsten. Als een vrouw wil scheiden van haar man, zet ze simpelweg
zijn spullen buiten en gaat de man terug naar zijn moeder om haar en
zijn zussen te helpen. Een vrouw zonder clannaam die de bloedlijn
niet door kan geven, een Beleghana dus, verbreekt als het ware deze
eeuwenoude traditie.
Hierdoor was het contact tussen mij en de vrouwen in Jamisons
familie, zoals zijn zussen en moeder minimaal en had ik alleen te
maken met de mannen, broers en vader in zijn familie. Het werken met
paarden was een mannenaangelegenheid en aangezien ik altijd bij de
koraal in de buurt was, had ik hierdoor erg weinig contact met
vrouwen.
Het bedrijfje van de broer van Jamison was afhankelijk van toeristen
die langs kwamen en een rit te paard boekten. Normaliter was er
klandizie genoeg en ging alles naar wens…tot er op een gegeven
moment minder toeristen kwamen en ze een “reden” zochten, waarom er
niet genoeg klanten meer kwamen….De reden waarom het evenwicht was
verstoord, was natuurlijk snel gevonden, want de Beleghana….was
ongetwijfeld de stoorzender….
Eerst resulteerde dit in het houden van bepaalde ceremonies, midden
in de koraal tussen de paarden. Er kwamen dan een aantal oudere
vrouwen rond zonsondergang en die hielden een ceremonie om de
negatieve energie en slechte invloeden uit te bannen. Deze
ceremonies duurden soms tot laat in de avond. Hoe indrukwekkend en
bijzonder dit ook was om mee te maken, het nam niet weg dat zich af
en toe toch ook een heel angstig gevoel van mij meester maakte, als
ik dat vanaf een afstand, in het donker, zittend alleen in mijn
tentje, gadesloeg.
Toen echter bleek dat deze ceremonies niet effectief genoeg waren,
was er blijkbaar nog maar 1 oplossing;….de Beleghana moest worden
verdreven en met mij zou zeker ook de “vloek” verdwijnen die opeens
over de koraal gekomen leek te zijn. Het werd natuurlijk een
onhoudbare situatie toen deze krachten zich echt tegen mij gingen
keren en de ceremonies ook steeds grimmiger werden. Jamison werd bij
zijn familie geroepen en bleef nachten weg…en ook de sfeer bij de
koraal werd er niet beter op..ik was mijn beschermer immers kwijt en
kon alleen nog maar raden wat er gezegd werd…..
De situatie werd niet alleen voor mij, maar zeker ook voor Jamison
onmogelijk, omdat hij werd gedwongen tussen zijn familie en mij te
kiezen. Hij had het hier ontzettend moeilijk mee, temeer daar zijn
keuze voor mij, indirect de reden was dat hij zijn broer en dus zijn
gehele familie inkomsten ontnam. Aangezien ik natuurlijk ook (nog)
niet de officiële papieren had om voor altijd in Monument Valley te
kunnen blijven, heb ik toen met pijn in mijn hart besloten dat het
beter was, dat ik weg zou gaan. Het voelde of alles waar ik in
geloofd had, op losse schroeven stond. Dit had ik nooit verwacht.
Nog maar net had ik het gevoel van thuiskomen ervaren en nu werd
alles alweer zo snel en zo wreed verstoord. Ondenkbaar en zeker ook
ondragelijk. Ik werd verscheurd door aan de ene kant het gevoel van
angst en pijn over wat er allemaal was gebeurd en aan de andere
kant, de nog steeds niet aflatende bewondering die ik had voor de
Navajo cultuur en natuurlijk mijn liefde voor Jamison… Ik voelde me
zo machteloos en verslagen door de gehele situatie en wist niet of
ik heel boos of juist heel verdrietig moest zijn……. Toen ik wegreed
in de auto speelde op de radio het nummer: “It must haven been love,
but it’s over now…..en dit ging door merg en been.
Nog steeds geeft dit nummer me de rillingen, maar zoals het nummer
in de film “Pretty Woman” ook niet het einde betekende van de liefde
tussen Julia Roberts en Richard Gere, betekende dit ook zeker niet
het einde van mijn avontuur in Monument Valley….Het kon ook niet zo
zijn dat dit het totale plan van de kosmos was en dat met dit korte
avontuur het eindstation al was bereikt.
Dat kon niet zo zijn en weigerde ik ook te geloven….. Gelukkig bleek
later, dat juist het ervaren van al deze heftige gevoelens en het
ondergaan van deze wrange les, nodig waren om de uniekheid van mijn
kans om de Navajo cultuur van binnenuit te leren kennen, pas echt te
kunnen waarderen. Het is niet vanzelfsprekend dat een Beleghana
wordt toegelaten in een gemeenschap om met de Navajo indianen te
leven. Het vergt veel doorzettingsvermogen, vastberadenheid maar
zeker ook respect voor “The Way of Life” om door te dringen tot de
ware magie van deze bijzondere cultuur. En gelukkig had ik daar,
zelfs na deze heftige ervaringen nog steeds genoeg van over……Het
avontuur was zeker niet afgelopen, integendeel het was nog maar net
begonnen…
Hágoónee', Volgende maand meer…
Dorothea Born
Alle columns van Dorothea worden bewaard in ons
archief.
 
|
